› DE OPKOMST VAN HET EXIT FESTIVAL :: 11-7-2009
Nog een paar weken, dan vertrekken zo’n 10.000 Nederlanders naar het Sziget-festival in Boedapest. Hebben we in Nederland niet al genoeg festivals? Jawel, maar het is juist de combinatie goedkope vakantie, gebrek aan betuttelende regeltjes en meeslepend enthousiasme die duizenden festivalgangers richting de Balkan trekt. En wat blijkt? Ze stampen net zulke goeie line-ups uit de grond als in Nederland. De nieuwste hotspot op de Europese festivalkaart heet EXIT en ligt in Servië.
Nagenoeg om de hoek van Sziget ligt Novi Sad. Net als de Hongaarse hoofdstad ligt ook deze middelgrote gemeente (233.000 inwoners) aan de Donau en trekt het in de zomer tienduizenden bezoekers. De reden? Het vierdaagse Exit festival, dat Servië op de festivalkaart zet. In Engeland staat het dat al. Grofweg kun je zeggen: wat Sziget is voor de Nederlanders, is Exit voor de Britten. Ongeveer tienduizend lopen er dit jaar rond in het achttiende eeuwse Petrovaradin Fort, dat elk jaar in juli omgetoverd wordt tot het partycentrum van de Balkan.
Het festival is nog relatief jong. In 2000 richtten drie studenten uit Novi Sad het festival op als een protest tegen Milo¨ević. Omdat de dictator op dat moment nog aan de macht is en een protest gevaarlijk is voor degenen die er aan deelnemen, wordt het onder de noemer van een muziek- en kunstfestival gepresenteerd, waar de Servische jeugd geïnteresseerd zal worden gemaakt voor politieke processen. Enkele maanden later wordt Milo¨ević afgezet en het festival wordt al snel gezien als een overwinningsfestival op tien jaar dictatorschap. Het politieke randje weerhoudt de Servische jeugd er niet van om flink te feesten en zorgt er tegelijkertijd voor dat - door de hulp van talloze NGO’s en de lokale universiteit - het festival het jaar daarop een vervolg krijgt. Vanaf dat moment gaat het hard en al in 2007 wordt het festival uitgeroepen tot beste van Europa.
De locatie zal daar voor een belangrijk deel aan hebben bijgedragen. Deze is prachtig en zorgt bij eerste aanblik alleen al voor jubeltaferelen bij ondergetekenden. Het fort ligt op een soort heuvel aan de oevers van de Donau en kijkt uit over de hele stad. Het moment dat we in Novi Sad aankomen horen we zo de ARCTIC MONKEYS al spelen, want het geluid strekt zich van zo’n hoogte en over het water gemakkelijk uit over de hele stad. Helaas zullen we door een vertraging van drie uur op Schiphol hun optreden missen, net als dat van Lily Allen. Pas wanneer ze aan hun toegift beginnen zijn we eindelijk bij het hoofdpodium, precies op tijd om een nieuw nummer mee te pikken (een heuse balladachtige track) en een gloedvolle versie van 505. Opvallend: Alex Turner begint met dat lange haar steeds meer op John Lennon te lijken.
Rondlopend over het enorme terrein lopen we door slotgrachten, door tunnels en veranderen geregeld van hoogte, doordat de podia soms op een verhoging staan en soms onder. Dikke bakstenen muren scheiden de podia en dance-arena’s van elkaar en geven het geheel een karakteristieke sfeer mee. Er is een speciaal podium voor metal met acts als My Dying Bride, Anathema en Kataklysm, reden waarom we talloze jongens in Sepultura shirts tegenkomen. Het valt op hoeveel lachende gezichten we zien. Met name bij de Dance Arena, waar de gehele nacht (de eerste bands beginnen pas om 19 uur en het feest gaat de hele nacht door) een enorme mensenmassa danst. De line-up is er ook naar en kent elke avond een ander thema. Vanavond is het progressive en de komende nachten kunnen we ook minimal en techno verwachten.
Er heerst er een ongekend positieve vibe en bij elke climax die Steve Lawler en Lee Burridge (die back to back draaien) over het publiek afvuren gaan de handen in de lucht en wordt er gejoeld. De gehele area lijkt nog het meest op een Grieks amfitheater en heeft een waanzinnig geluidssysteem dat zowel hard als zuiver is. De samenwerking tussen John Digweed en Sasha is het hoogtepunt van de nacht, hoewel Caspa & Rusco op het hoofdpodium dicht in de buurt komen met platen van o.a. Benga, Klaxons en de hulp van MC Rod Azlan. De eerste avond op Exit is er eentje die uitgebreid gevierd wordt en waar duizenden jongeren een jaar lang naartoe hebben geleefd. De volgende drie zal dat ongetwijfeld worden vervolgd. JASPER VAN VUGT & ROB VAN DER ZWAAN
FOTO’S: JASPER VAN VUGT
Bron: OOR.nl
-------------------------------------------------------------------------
› EXIT FESTIVAL, DAG 2: VERWACHTINGEN INGELOST :: 12-7-2009
Dag twee van het EXIT festival staat in het teken van de verwachtingen, die nagenoeg allemaal worden ingelost. Allereerst is daar de verwachte regen.
Wanneer je je in de stoet festivalgangers begeeft, die via de hoofdstraten van de stad richting Petrovaradin Fort beweegt, voel je de spanning stijgen. De eerste aanblik van het festivalterrein, met duizenden festivalgangers de brug over de Donau richting fort beklimmend, is namelijk niets minder dan spectaculair. Je vervolgt je weg door de eeuwenoude straatjes waar de bewoners op de stoep met geïmproviseerde stalletjes staan. Met van zolder gehaalde stereo-installaties proberen ze de feestvreugde alvast aan te wakkeren, in de hoop hongerige of dorstige festivalgangers te trekken, die hun drank e zelf gebakken hamburgers af willen nemen. Vandaag zijn het echter niet de eetstalletjes, meisjes met gratis tequila of buurtwinkeltjes die gouden tijden beleven, maar de verkopers van regenjassen, poncho’s en paraplu’s.
Het is sowieso de dag van de voorbereiding op Wat Eventueel Komen Gaat. Tientallen mensen op het festivalterrein lopen rond met mondkapjes voor. De reden: angst voor varkensgriep. Bij de ingang van het festival staat zelfs een bord dat op de gevaren wijst. Om nog maar eens te onderstrepen dat Exit helemaal bij de tijd is en prima voorbereid is als er wat gebeurt.
Gelukkig zijn er ook dingen die hetzelfde blijven. Zoals een optreden van de Canadese hardcoreband FUCKED UP (openingsfoto). Zondag stalen ze al de show op Metropolis, vandaag mag Servië kennis maken met de band. Damian Abraham komt naar je toe deze zomer! Dat mag je letterlijk nemen. Om acht uur ’s avonds staat een kleine duizend man voor het hoofdpodium met open mond te kijken naar de capriolen van de zwaarlijvige, behaarde zanger, die binnen enkele nummers met een bebloede kop rond loopt en zich weer volop in de eerste rijen meldt. De Serviërs vinden het prachtig en gaan helemaal uit hun dak, tot groot plezier van Abraham. Als hij aan het eind van het optreden zelf opgetild wordt is het feest compleet en heeft hij het meest besproken optreden van de avond op zijn naam staan. De Servische tv, die elke dag verslag doet van het festival, staat er met de neus bovenop.
MANIC STREET PREACHERS
Een stuk minder verrassend is het optreden van de MANIC STREET PREACHERS, een half uurtje later op hetzelfde podium. De Welshmen draaien hun traditionele festivalset af en openen direct met Motorcycle Emptiness, om met klassiekers als A Design For Life, You Love Us, Tsunami en You Stole The Sun From My Heart een gedegen, maar weinig verrassend optreden neer te zetten. Wél leuk: het moment dat zanger Bradfield het leed van de dan toch neerdalende regen probeert te verzachten door een akoestisch en geïmproviseerd liedje te spelen.
Zo gedegen als de Manics zijn, zo belegen, overbodig en totaal over hun hoogtepunt heen is KORN. Het weinige oude materiaal dat gespeeld wordt legt gelijk de zwakte van de nieuwere songs bloot: ze herkauwen hun oude riffs en voegen niets toe aan wat ze al eerder gedaan hebben. De urgentie en vernieuwing waar ze eerst voor stonden is totaal verdwenen. Die covers van Metallica’s One en Pink Floyds Another Brick In The Wall, waar elke subtiliteit en schoonheid uit verdwenen is, kennen we intussen ook al een jaar of 76. Over dat opsteken van je middelvinger tijdens het absolute dieptepunt Fuck That beginnen we maar niet eens. Misschien leuk als je 14 bent, maar zelfs dan zijn er toffere bands te bedenken.
zZz
Of DJ’s. Zo laten duizenden mensen zich meeslepen op de zweverige minimal van GUI BORATTO, die een headlinespot in de Dance Area heeft gekregen. Volledig terecht en een goed moment om de nog steeds geregeld neerdalende regen en frisse windvlagen te vergeten, die op de heftige klanken die RICHIE HAWTIN uit de speakers laat blazen gewoon de wolken uitgeschud worden. Het wordt al langzaam licht en de een groot deel van de ongeveer 50 Nederlanders die op Exit rondlopen hebben zich intussen verzameld voor het Fusion podium om zZz aan te moedigen. Die hebben het zwaar: om vier uur ’s nachts spelen op een verwaaid en regenachtig podium met apparatuur die plotseling niet werkt. Het duo heeft echter wel voor hetere vuren gestaan en met tracks als House Of Sin en Ecstasy weten ze het handjevol bezoekers toch nog warm te krijgen. Zolang je maar blijft bewegen, zoals bij het hoofdpodium.
Het is intussen half zes en er staan nog duizenden mensen uit hun dak te gaan bij DJ MARKY. Wanneer hij het intussen modderige veld afsluit, begint LOCO DICE net zijn set in de Dance Arena. Het is intussen volop daglicht en de vermoeidheid, halve liters Tuborg bier voor €1,70 en modder zorgen voor massale valpartijen die met veel gejoel worden begroet. Er is geen morgen op Exit, ook al kent dag drie met Kraftwerk, Patti Smith, Moby, Grandmaster Flash, The Moi Non Plus, Lo-Fi FNK en Sinden de sterkste line-up van de vier dagen. JASPER VAN VUGT & ROB VAN DER ZWAAN
FOTO’S: JASPER VAN VUGT
Bron: OOR.nl
-------------------------------------------------------------------------
› EXIT FESTIVAL, DAG 3: DANSEN OP ZATERDAG :: 13-7-2009
Zaterdagavonden zijn eigenlijk overal ter wereld hetzelfde, of je nu in Nederland bent of in Servië: er moet gedanst worden! Vanavond, op dag 3 van het EXIT FESTIVAL, lijkt de hele Balkanjeugd zich op het immense Petrovaradin Fort te begeven voor het sterkste programma in vier dagen festival.
Waar te beginnen vanavond? Je laten verrassen bij het Fusion podium, waar talloze bands in alle denkbare genres spelen (zo zien we een volslagen onbekende groep metalheads Ierse folkklassiekers ten beste geven) of om de hoek bij het reggaepodium loom onderuitzakken in zitzakken en dineren met een pizzapunt (2 euro). Ga de hoek om als je wilt headbangen bij bands als Comeback Kid en Walls Of Jericho, klim het podium op bij de salsaband die swingende Zuid-Amerikaanse klanken speelt op de latinostage, of meng je tussen de duizenden partygangers die zich als een kronkelende massa voor het Dance Arena podium begeven. Iedere muziekliefhebber heeft zijn eigen plek op het fort, en als je een omnivoor bent loop je gewoon heen en weer tussen de verschillende podia die her en der in, op en rond het fort zijn gebouwd.
Dat laatste gaat vandaag niet helemaal goed. De wegen slibben geregeld dicht, waardoor er lastige keuzes moeten worden gemaakt. Daar vallen spaanders. Zo missen we de optredens van Sinden, Delinquent Habits en Fake Blood omdat we niet tijdig bij het betreffende podium geraken en moeten we het optreden van The Moi Non Plus laten schieten omdat we ingeklemd staan tussen de duizenden mensen bij KRAFTWERK. Die maken vanavond weer evenveel indruk als dat hun muziek invloedrijk is. Een optreden van de vier Duitsers is niet zozeer een concert bekijken als wel eer betonen aan een van de belangrijkste en beste acts ooit. Zo ook vanavond, wanneer ongeveer 45.000 kelen zich schor schreeuwen op het moment dat de openingstonen van Die Mensch-Machine worden ingezet. Wat volgt is de show zoals Kraftwerk die de laatste jaren wel vaker geeft. Enorm indrukwekkend als je het voor het eerst ziet, prima genietbaar alle keren daarna. Opvallend: Ralf Hütter zingt The Model in zijn oorspronkelijke Duitse versie.
De opener op dat podium is een generatiegenote van de vier elektronicapioniers en is net zo’n grote legende. Je hebt een reputatie en die moet je hooghouden, ook als je 62 bent en PATTI SMITH (openingsfoto) heet. Dus opent ze met het monumentale Gloria en stuurt vervolgens alle fotografen en de cameraploeg van de Servische tv weg. Heeft ze wat te verbergen? Nee, ze wil het zicht van de fans vooraan niet belemmerd hebben. Sympathiek, zoals haar optreden ook het best te omschrijven is. Geruggensteund door vier gesoigneerde heren geeft ze een weinig opvallend maar onderhoudend optreden weg. Nee, dan EBOMAN. Jeroen Hofs trekt samplen elke keer dat we hem zien weer naar een next level. In z’n eigen studio wordt er constant gesleuteld aan de unieke software die er voor zorgt dat hij met een speciaal aerodynamisch pak muziek en video live kan bewerken. Er ontstaat een interactief geheel waarbij door een cameravrouw livebeelden van het publiek worden gemaakt en Eboman deze op verschillende manieren live in zijn muziek en videoclips integreert. Er wordt met open mond toegekeken en meegedaan. Zoiets hebben ze hier in Servië nog nooit gezien. Dat het experiment meer een doel op zich is dan dat het goede muziek oplevert deert ze geen moment.
Precies het tegenovergestelde doet GRANDMASTER FLASH. Ondersteund door een goede MC geeft de scratch-veteraan precies wat het publiek op dat moment wil: een ongecompliceerd dansfeest. Gevalletje inkoppen. En ja: iedereen springt op Jump Around van House Of Pain, Seven Nation Army wordt uit duizenden kelen meegeblèrd en natuurlijk joelt iedereen mee bij Song #2. Het is heel makkelijk scoren en je kan je afvragen wat hij nou eigenlijk toevoegt, feit is wel dat er 30.000 man staat te springen.
Een beetje trots zijn we bij het zien van een ander Nederlands concept dat inmiddels wereldberoemd is: de SILENT DISCO. Al jaren een bekend fenomeen op de Nederlandse festivals en na onder meer Big Day Out (Australië) en Glastonbury is nu ook Exit volledig om. Elke avond staan er lange rijen bij de ingang van de tent en de grootste Servische krant zette de Nederlanders op de voorpagina. Next stop voor de koptelefoonrockers: Fuji Rock in Japan!
We waren de twee Zweden van LO-FI FNK stiekem alweer vergeten. Natuurlijk, debuutalbum Boylife was twee jaar geleden een van de leukste platen van het jaar en de twee verantwoorde melkmuiltjes waren net zo gay als schattig, daarna hoorden we niets meer van ze. Voor hun optreden is ganz hip Exit op komen dagen. Wat ze zien is een band die inmiddels tot een kwartet is uitgegroeid, met naast Leo en August ook een drummer op elektrisch drumstel en een zangeres die vooral leuk achter de microfoon draait. De nieuwe tracks zijn een stuk trager dan bijvoorbeeld klassieke L-Fi Fnk tracks als Boylife en City en dat is geen goed teken; dat onstuimige, opwindende en pakkende van die liedjes is het sterkste punt van het duo.
Rond een uurtje of 5 de zon zien opkomen tussen duizenden dansende festivalgangers bij het Dance Arena podium is zo’n moment dat je je leven lang niet meer vergeet. Sebastian Ingrosso en Steve Angello zien het voor hun neus gebeuren. De handen gaan de lucht in als welkomstsignaal en met fluitjes, gegil en gejoel worden de eerste zonnestralen verwelkomd. Als Adam Beyer en Eric Prydz vervolgens de draaitafels overnemen en de derde festivaldag afsluiten met een knallende en zeer opruiende set, is er maar één plaat die om 8 uur ’s morgens deze dag mag afsluiten: Radioheads Everything In It’s Right Place. JASPER VAN VUGT & ROB VAN DER ZWAAN
FOTO'S: JASPER VAN VUGT
Bron: OOR.nl
-------------------------------------------------------------------------
› EXIT FESTIVAL, DAG 4: KNALLEN IS HET DEVIES :: 13-7-2009
Na de fantastische zaterdagnacht volgt vast een rustige zondag. Maandag begint ten slotte de nieuwe werkweek... Vergeet het maar, EXIT gaat nog een dag voluit. Knallen is het devies. Met dank aan headliner The Prodigy, dat hier bijzonder veel fans blijkt te hebben. Met hun mix van rock en dancemuziek zijn ze de gedroomde headliner voor Exit.
Bij een festival hoort drank, zo beseffen de inwoners van Novi Sad. Lopend richting de brug over de Donau staan ze nagenoeg schouder aan schouder met hun waren. Badkuipen zijn van zolder gehaald om de halve liter blikken bier, energydrankjes en water koud te kunnen houden. Belangrijkste drank is ongetwijfeld Rakia, een lokaal goedje dat niet eens zo heel erg als gootsteenontstopper smaakt en uiteraard in een teug weggeklokt dient te worden. Drink er echter niet teveel van, anders val je in slaap tussen de bomen die de randen van het festivalterrein markeren en populaire plekken zijn voor waterende heren. Volgend jaar misschien wat meer eettentjes plaatsen? Na vier dagen hamburgers en pizzapunten eten snakken we wel naar wat meer variatie en groente. Die helpen je de nacht weer door, want die duurt ook vandaag weer lang. Zo kent de Dance Arena ook deze dag weer een aantal topacts dat tot acht uur ’s morgens doorgaat, zoals onze eigen Sander Kleinenberg, Darren Emmerson en Green Velvet. Carl Cox heeft de eer om de laatste plaat van het festival op te zetten.
Zover is het nog niet wanneer op het hoofdpodium een in het pak gestoken man met zonnebril de microfoon pakt en zegt dat dit de ‘heavy heavy monstersound is’. Voor wie het na Werchter, Pinkpop en Roskilde nog niet wist: De rocksteady beat van MADNESS (openingsfoto) kan nog jaren voort. De band is ondanks de hoge gemiddelde leeftijd retenstrak en heeft naast een prima nieuwe cd ook een geweldige hoeveelheid hitsingles om op te teren. Ruim veertigduizend mensen laten zich meeslepen door de vrolijke skapop en droge humor van de band. Hoewel ruim anderhalf uur Madness misschien wat veel van het goede is, is het een mooie aanzet voor de climax die THE PRODIGY moet verzorgen.
Wanneer die vervolgens rond middernacht aantreden houden we even ons hart vast bij het zien van de hoeveelheid mensen die ze op de been brengen. Ook al viel er gisteren een dode te betreuren (een Engelsman kukelde een paar honderd meter van het festivalterrein van het fort naar beneden), de immer vriendelijke en ruim aanwezige security, naast professionals ook veel mensen uit Novi Sad zelf, houdt de boel goed in de gaten. Het terrein, een paar dagen terug een grote modderpoel, blijkt al het regenwater alweer verwerkt te hebben, waardoor er geen ongelukken gebeuren in de eigenlijk te grote mensenmassa voor het podium.
The Prodigy wordt verwelkomd alsof de Heer zelf op aarde is neergedaald. Tot op de achterste rijen staan mensen te springen, in de handen te klappen en te joelen. We zien fans op dixi’s zitten, er hangen mensen in bomen en er wordt in hekken geklommen om maar een glimp van het trio op te vangen. Opvallend: er wordt net zo enthousiast gesprongen en meegedanst bij nieuwe tracks als Omen of Warriors Dance als bij klassiekers als Smack My Bitch Up of Breathe. De fenomenale lichtshow stookt het vuur nog eens extra op. Het zijn niet alleen de jongste festivalgangers die compleet door het lint gaan, maar ook de 25+ers. Exit kent sowieso een meer diverse leeftijdsopbouw dan de meeste Nederlandse festivals. We zien zelfs iemand met een Braziliaanse vlag en ook de Argentijnse (!) pers is aanwezig om verslag te doen van het festival.
AMON TOBIN is de afsluiter op de Suba-stage, een goed moment om de laatste drankmuntjes in te wisselen. Er zijn vijf verschillende soorten, wat weliswaar het nodige gepuzzel oplevert maar er ook voor zorgt dat je altijd een redelijke prijs betaalt. Tobin blijkt ook in Servië veel mensen te bereiken met zijn eigenzinnige breakbeats. De arena voor het SUBA stage staat lekker vol en er wordt enthousiast gedanst op de duistere breakbeat, die geregeld de sprong maakt naar dubstep. De Portugees duikt gelijk de diepte in en is een muzikale verademing op een festival dat voor ervaren festivaltijgers sowieso aanvoelt als een hap frisse lucht.
Exit is een droom voor de liefhebber van dance die de immer klagende zeiksnorren en belachelijke Nederlandse regelgeving voor dancefeesten zat is en zijn party’s gewoon ’s nachts wilt ervaren, zoals het hoort. Tel daarbij een werkelijk fantastische line-up (van Surkin en Fake Blood tot Carl Cox, Sasha en Adam Beyer aan toe), goedkope drankprijzen (1,70 voor een halve liter Tuborg bier) en prachtige locatie, en je begrijpt waarom elk jaar duizenden Britse nachtvlinders naar Novi Sad komen. Met twaalf podia waar zowel lokaal talent als de grootste namen in het rock- en popcircuit spelen worden ook liefhebbers van de meer gitaarmuziek georiënteerde genres op hun wenken bediend. Exit is een ware beleving die het hippieprincipe van ‘vrijheid blijheid’ nog altijd hoog in het vaandel heeft staan. Met dit tienjarig jubileum hebben ze het nu al langer volgehouden dan het regime van Milosovic, de inspirator van het feest. Hoera! JASPER VAN VUGT & ROB VAN DER ZWAAN
Foto’s: JASPER VAN VUGT
Bron: OOR.nl