De geschiedenis van EXIT
Het EXIT festival kwam tot stand in het jaar 2000 als onderdeel van de opstand tegen het regime van Slobodan Milosevic dat jarenlang Servië van de buitenwereld had afgesloten. Die zomer verzamelden duizenden jongeren van Novi Sad zich in het campuspark voor overleg en het organiseren van kunstprestaties. Er waren besprekingen en debatten waar jongeren hun bezwaren tegen het opgelegde nationalisme, de vreemdelingenhaat, de censuur en de onderdrukking kon uiten. De gebeurtenis duurde 100 dagen en eindigde, een dag voor de verkiezingen en de val van Milosevic, met een grote ‘Go out to Vote!’ party.
Geinspireerd door het enthousiasme rond de veranderingen, besliste het team achter EXIT met het festival verder te gaan en een gebeurtenis van regionaal belang tot stand te brengen. Daarbij werd gekozen voor de historische Petrovaradin Vesting als locatie.
De vesting is gebouwd op de oevers van de Donau en biedt een overweldigende uitzicht over Novi Sad. Novi Sad werd oorspronkelijk bezet door de Romeinen, en herbouwd door de Hongaren als defensie tegen de Turken in de 17de Eeuw.
Hoewel zeer weinig mensen geloofden dat het idee van een terugkerend EXIT festival een succes zou zijn, werd de eerste editie, in juli 2001, bezocht door 200.000 mensen vanuit Servië en naburige ex-Joegoslavische landen. Het festival duurde negen dagen, had vijf podia, een theater en een bioskoop. Behalve locale bands waren er ook optredens van internationale acts als Finley Quaye, Kosheen, Roni Size, Banco de Gaia, Tony Allen, Max Romeo, Luke Slater, Salome de Bahia. Voor het eerst sinds het eind van de Balkanoorlog, speelden bands uit Kroatië voor een groot publiek in Servië.
Al gauw stond EXIT bekend als de beste party in de Balkan en het volgende jaar verdubbelde het aantal bezoekers naar 400.000. Het festivalkamp verspreide zich tot de overkant van de rivier met meer dan duizend tenten en een grote Dancearena voor 25.000 personen met optredens van David Morales, Darren Emerson, Lottie, Erick Morillo, Marshal Jefferson, LTJ Bukem, Brenda Russell, Derrick Carter en Kevin Yost . De artiesten die op de andere podia optraden waren o.a. Asian Dub Foundation, Rundamenthal, Transglobal Underground, Smoke City, Roni Size, KAOS Night en Horace Andy. Op de muren van de vesting werd een banner geplaats met de tekst: SERVIË BEN JE KLAAR VOOR DE TOEKOMST!?
Het succes van EXIT veroorzaakte een kettingreactie van nieuwe festivals in de regio maar de meesten van hen slaagden er niet in te overleven. Na de eerste twee festivaledities besliste de EXIT-organisatie het festival vier dagen te verkorten zodat de begroting zou kunnen worden geconcentreerd en meer grote namen zouden kunnen worden binnen gebracht. EXIT 03 had zeven podia met optredens van meer dan 400 artiesten, met inbegrip van StereoMC' s, Moloko, Shane McGowan, Chumbawamba, Tricky, Jeff, Darren Emerson, Lottie en DJ Marky.
Behalve festivalgangers uit de Westelijke Balkan staten kwamen er nu ook bezoekers uit Hongarije, Griekenland, de UK, Zweden en Australië het festival bijwonen. Het festival kondigde The State of EXIT af - een staat voor hen die de waarde hechten aan milieu, en tolerantie en de wereld rond hen tot een betere plaats willen maken. De festivalflyers werden gedrukt als paspoorten.
In de laatste 10 jaar is EXIT uitgegroeid tot een van de grootste festivals van Europa. In 2007 werd Exit bij de UK Festival Awards zelf gekroond tot Best European Festival. Ondanks dat Serviërs sinds 2009 ook zonder visa naar het westen kunnen reizen, staat de naam nog steeds waar het ooit voor stond: een plek waar de wereld naar EXIT komt...